Si moun w ap pran swen an sanble konfonn, anvi dòmi, oswa pa sanble ak tèt li, gid sa a eksplike sa ki ka ap pase ak sa ki ede.
Gen kèk paj ki gen lyen sou paj sa a ki toujou ann anglè sèlman. N ap tradui yo.
Yon fwa ki an sante netwaye san an. Li transfòme pwodui dechè, tankou amonyak bakteri nan trip yo pwodui, an sibstans ki pa danjere. Lè siwoz domaje fwa a gravman, toksin sa yo akimile epi yo rive nan sèvo a. Yo rele rezilta a ansefalopati epatik, oswa HE. Li chanje fason yon moun panse, aji, dòmi ak deplase.
HE ka parèt dousman sou plizyè jou oswa toudenkou nan kèk èdtan. Bon nouvèl la se ke li souvan amelyore avèk yon tretman rapid. Se tou youn nan prensipal siy avètisman ki montre siwoz la vin dekonpanse, kidonk li merite atansyon chak fwa.
Kòm moun k ap bay swen, ou konte isit la plis pase prèske nenpòt lòt moun. Ou wè moun ou renmen an chak jou, kidonk souvan se ou menm ki premye remake gen yon bagay ki pa mache, lontan anvan yon doktè ta remake l. Gid sa a fè pati espas pou moun k ap bay swen nou an.
HE bonè ka pa fasil pou remake. Moun pwòch ou a ka pa remake li lakay yo. Gid AASLD/EASL 2014 la fè konnen se souvan fanmi yo ki rapòte premye chanjman nan pèsonalite. Siy bonè ki dekri nan gid la ak pa NIDDK gen ladan:
Yon abitid senp ede: mande moun ou renmen an pou l ekri non l ak dat la nan menm lè chak jou, epi kenbe paj yo. Yon chanjman toudenkou nan ekriti li fasil pou montre ekip fwa a.
Doktè yo klase HE soti nan minimòm rive nan klas 4 avèk kritè West Haven yo, ki dekri nan gid pratik AASLD/EASL 2014 la. Men kijan chak klas ka parèt lakay.
| Grad | Sa ou ka wè |
|---|---|
| Minim (kache) | Pa gen anyen ki parèt klè. Pwoblèm yo parèt sèlman nan tès espesyal sou panse oswa sou tan reyaksyon. Kondwi ka deja afekte. |
| Grad 1 | Atansyon ki dire mwens, difikilte ak kalkil senp, chanjman imè (enkyete oswa kontan yon fason ki dwòl), chanjman nan orè dòmi. |
| Grad 2 | Gen dòmi oswa pa enterese, konfonn sou ki jou oswa ki lè li ye, chanjman pèsonalite ki klè, konpòtman dwòl, men k ap bat. |
| Klas 3 | Gen anpil dòmi men yo ka reveye l, li konfonn anpil, li pa konnen ki kote li ye, konpòtman etranj. |
| Klas 4 | Koma: yo pa ka reveye l. |
Doktè yo mete HE minim ak klas 1 ansanm kòm HE kache, epi klas 2 rive 4 kòm HE manifès. Klas yo ka chanje rapidman, pafwa nan menm jou a.
Gid AASLD/EASL la di yo ka jwenn yon deklanchè nan prèske chak epizòd HE, e jwenn li epi trete l se baz tretman an. Deklanchè komen gid la nonmen yo se:
Gid la mete aksan tou sou pran medikaman pou HE egzakteman jan yo preskri yo. E li mete medikaman ki fè dòmi (tankou grenn benzodyazepin pou anksyete ak medikaman narkotik pou doulè) ak alkòl pami bagay ki ka lakòz konfizyon pou kont yo, kidonk ekip la ap vle konnen si w ap pran yo.
Pafwa yo pa jwenn okenn deklanchè. Se pa fòt ou, e li toujou vo lapenn pou w rapòte chak epizòd.
Laktiloz se yon medikaman likid ki fèt ak sik. Li rale amonyak soti nan san an pou mennen l nan trip yo, kote li soti nan kò a nan poupou. Pou maladi fwa, anjeneral yo pran l plizyè fwa pa jou. Gid 2014 AASLD/EASL la di yo ajiste dòz la pou l bay 2 a 3 poupou mou pa jou.
Li nòmal pou moun pa renmen laktiloz epi vle sote l, sitou anvan yo soti. Fè moun ou renmen an sonje dousman ke dòz ki rate se yon deklanchè komen, epi mande ekip la kijan pou planifye otou vwayaj yo.
Rifaksimin se yon grenn antibyotik ki diminye kantite bakteri ki fè toksin nan trip yo. Gid la rekòmande l kòm yon tretman anplis laktiloz pou ede anpeche HE tounen apre yon lòt epizòd. Yo itilize l ansanm ak laktiloz, pa olye laktiloz.
Pa diminye pwoteyin poukont ou. Gid la konseye kont restriksyon pwoteyin woutin, paske moun ki gen siwoz bezwen pwoteyin pou kenbe misk yo. Li rekòmande ti repa ki gaye pandan jounen an ak yon ti goute ta nan aswè. Mande ekip la pou yon dyetetisyen.
Menm HE kache (minim) ka ralanti tan reyaksyon, epi gid AASLD/EASL la fè konnen li ka afekte kondwi. Anpeche moun pwòch ou a kondwi jiskaske ekip fwa a di li an sekirite. Sa ka yon konvèsasyon difisil; li ka ede pou kite doktè a bay nouvèl la.
Yo di anpil fanmi bagay sou amonyak epi yo atann yon tès san ap rezoud kesyon an. Anjeneral, li pa kapab. Gid AASLD/EASL 2014 la di yon nivo amonyak ki wo poukont li pa dyagnostike HE, li pa montre jan li grav, epi li pa predi kijan bagay yo pral ye. Doktè yo dyagnostike HE sitou dapre sentòm yo ak yon egzamen, apre yo fin elimine lòt kòz konfizyon tankou enfeksyon, sik nan san ki ba, yon konjesyon serebral, oswa yon blesi nan tèt apre yon tonbe.
Menm gid la di yon nivo amonyak nòmal ta dwe fè ekip la tcheke dyagnostik la ankò. Kidonk yon chif nòmal pa fini konvèsasyon an. Sa vle di tout moun, ou menm tou, ta dwe kontinye gade byen sa k ap pase a. Fason ou dekri chanjman yo lakay se yon vrè prèv. Pataje l.
AASLD ak American Society of Transplantation konseye pou konsidere yon evalyasyon pou transplantasyon depi yon moun ki gen siwoz gen yon gwo konplikasyon tankou ansefalopati epatik, asit oswa senyen varis, oswa depi nòt MELD li rive 15. NIDDK fè remake ke yon transplantasyon se sèl tretman pou ensifizans fwa, yo rele l tou maladi fwa nan dènye etap.
Si pèsonn poko pale de yon referans pou transplantasyon, ou kapab fè sa. Mande ekip la, "Èske epizòd sa a vle di nou ta dwe refere pou yon evalyasyon transplantasyon?" Aprann ki moun ki kalifye pou yon transplantasyon fwa ak kijan lis tann pou transplantasyon fwa a mache. Sant transplantasyon yo ap vle tou konnen kiyès ki pral moun sipò a; gade sa sant transplantasyon yo atann de moun k ap bay swen yo.
Lè HE kontinye tounen malgre tretman e transplantasyon pa yon opsyon, se konfò ki vin priyorite. Gid nou an sou maladi fwa nan dènye etap nan fen lavi pale sou chemen sa a avèk swen.
Viv ak yon moun ki gen HE difisil. Moun ou renmen an ka di bagay ki blesan, mache san direksyon lannuit, oswa pa rekonèt sa k ap pase a. Se maladi a, se pa yo menm. Mank dòmi ak vijilans konstan fatige moun k ap bay swen yo. Mande fanmi oswa zanmi pou pran swen yo pandan yon nuit, epi li gid nou an sou boule deyò moun k ap bay swen yo.
Yon koz komen se ansefalopati epatik (HE). Yon fwa ki gen sikatris pa ka retire toksin tankou amonyak nan san an, epi toksin sa yo afekte sèvo a. HE souvan deklanche pa yon bagay espesifik, tankou konstipasyon, yon enfeksyon, senyen, dezidratasyon, dòz laktuloz ou rate oswa yon medikaman ki bay dòmi. Konfizyon ka gen lòt kòz tou, kidonk di ekip fwa li a sa w ap wè.
Chanjman nan dòmi se youn nan siy ki parèt pi bonè nan HE. Anpil moun kòmanse dòmi pandan jounen an epi yo rete reveye, ajite oswa konfonn nan mitan lannuit. Di ekip fwa a nenpòt nouvo abitid dòmi, epi pa bay grenn pou dòmi oswa èd pou dòmi san preskripsyon sof si ekip la di yo san danje.
Se sèlman ekip ki te preskri l la ki ka fikse dòz la. Objektif abityèl nan gid AASLD/EASL la se 2 a 3 poupou mou pa jou. Mwens pase sa, oswa dyare dlo plizyè fwa pa jou, tou de merite pou w rapòte bay ekip la, paske twò piti kite toksin yo ranmase epi gid la avèti twòp ka lakòz dezidratasyon epi li menm ka deklanche HE.
Doktè yo fè dyagnostik HE sitou apati sentòm yo ak yon egzamen, pa apati yon sèl tès san. Gid 2014 AASLD/EASL la di yon nivo amonyak ki wo sèlman pa fè dyagnostik, pa detèmine etap, ni pa predi HE. Yon nivo nòmal fè ekip la chèche plis pou lòt kòz konfizyon, kidonk kontinye dekri sa ou wè lakay.
Doktè yo itilize grad West Haven yo. HE minimòm parèt sèlman nan tès espesyal. Grad 1 pote ti chanjman tankou move atansyon ak chanjman nan dòmi. Grad 2 pote somnolans, moun nan pa konnen ki lè li ye, ak men k ap bat. Grad 3 se gwo konfizyon epi li trè difisil pou kenbe moun nan reveye. Grad 4 se koma.
Sa vle di li lè pou w poze kesyon. Gid AASLD ak American Society of Transplantation di yo ta dwe konsidere yon evalyasyon pou transplantasyon apre premye gwo konplikasyon siwoz, e ansefalopati epatik se youn ladan yo.
Revize medikalman pa James F. Trotter, MD ak Joseph S. Redman, MD, PhD nan Konsèy Konsiltatif Medikal National Friends le . Revizè yo verifye deklarasyon klinik yo kont sous yo site yo; tablo done yo soti nan rapò SRTR piblik espesifik pou chak pwogram ak règleman OPTN.
Pibliye pa Friends of the National Liver Waiting List, yon òganizasyon charitab 501(c)(3) k ap defann pasyan. Mizajou . Se pa konsèy medikal: pale ak epatològ ou oswa ekip transplantasyon ou sou pwòp swen ou.